आपण सर्वांनीच अर्जुनाप्रमाणे आधीच्या सहा अध्यायांतून आपल्या स्वतःबद्दल, कर्माबद्दल , आत्म्याबद्दल महान ज्ञान मिळविण्याचा प्रयत्न केला.  अनादिकालापासून आपल्या सारख्याच अनेकांना जन्म देणाऱ्या आणि आपल्यासारख्याच कित्येकांना सामावून घेणाऱ्या या प्रचंड सृष्टीचे ज्ञान भगवंताने या सातव्या अध्यायात सांगितले आहे.  तर चला आपण सर्वजण अशाच संयमाने, विनम्रतेने आणि भक्तीने या सृष्टीचे गूढ जाणून घेण्याचा प्रयत्न करू आणि सुरु करू  अध्याय सातवा - ज्ञानविज्ञानयोग  १. सृष्टीची उत्पत्ती कशी झाली

आपण मागील पाच अध्यायांमध्ये वारंवार इंद्रियांवर ताबा असावा ! संयम राखावा ! योगसाधना करावी अर्थात योगस्थ व्हावे आणि मग निर्णय घ्यावे या बद्दलचा भगवंताचा उपदेश ऐकला परंतु आपल्याला आज देखील प्रश्न पडतो ना ? योगस्थ होणे म्हणजे सन्यास घ्यावा का ? सर्वच त्याग करावा का ?  तर नाही ! संसारात राहूनच हि योगस्थ अवस्था आपल्याला धारण करायची आहे आणि ती धारण केल्याने आपली वृद्धी होणार आपल्याला ध्येयप्राप्ती होणार हे निश्चित आहे.  याच गोष्टीचा उपदेश भगवंत अर्जुनाला तथा आपण सर्वांना करत आहेत त

आत्तापर्यंत पहिल्या चार अध्यायांमध्ये आपण आपल्या मनातील प्रश्न, ध्येयपूर्ती, आपले कर्म, कर्माचे फळ, त्यासाठीचे ज्ञान, आपला स्वधर्म अशा अनेक विषयांची ओळख करवून घेतली.  वेगवेगळ्या योगांमध्ये आपल्याला जीवनाकडे पाहण्याचे भिन्न दृष्टिकोन मिळाले. आपण ज्ञान ग्रहण करावे, कर्म करावे, ध्येयप्राप्तीसाठी प्रसंगी आपल्याच लोकांशी संघर्ष करावा परंतु या सर्वच कधीच अभिमान करू नये! कोणत्याच फळाची अपेक्षा आपण करू नये !  असे परस्परांविरोधी भासणारे विचार उपदेश ऐकून आपल्यासारखाच अर्जुनाच्या मनात द

कर्मयोगात आपण कर्म आणि त्याचे महत्व याविषयी जाणून घेतले परंतु तरीही आपल्या सर्वांना अनेक प्रश्न पडले असतील.  खरंच फळाची आणि ध्येयपूर्तीच्या अपेक्षा करावी का ? या सर्व गोष्टी एकमेकांविरुद्ध आहेत तर मग नक्की खरे ज्ञान कोणते ?  आपण ते ग्रहण कसे करणार ? आपल्याला अनेक संशय अथवा संभ्रम देखील आहेत.  आपण सगळेच आत्ता अर्जुनाप्रमाणे संशयात आहोत ! संभ्रमात आहोत ! आपण शिकलेल्या गोष्टी , आपल्याला काही प्रमाणात मिळालेली उत्तरे आणि आपल्याला अजून पडलेले प्रश्न या सर्व विविध विचारांचे काहूर आ

आपण सर्वांना ठाऊक आहेच कि कुरुक्षेत्रामध्ये आपल्या आप्तेष्टांना पाहून अर्जुनाचे मन विचलित झाले आणि त्याने आपले शस्त्र रणांगणात खाली ठेवले. या वेळीच अर्जुनाला उपदेश करण्यासाठी सांख्ययोगाच्या माध्यमातून भगवंतांनी उपदेश करण्यास सुरुवात केली.  याच सांख्य योगाचे काही म्हत्वाचे टप्पे आहेत त्यातून आपण समजून घेण्याचा प्रयत्न करू...  प्रेरणा -  सर्वप्रथम अर्जुनाची अशी स्थिती पाहून भगवंतांनी अर्जुनाला प्रेरित करणाऱ्या काही गोष्टी सांगितल्या जेणे करून अरुणाचा आत्मविश्वास पार्ट यावा आणि

या महान ग्रंथराजाचे लेखन करताना सर्वात प्रथम श्री ज्ञानेश्वर माउलींनी श्री गणरायाला वंदन केले आहे, चौसष्ठ कलांचा अधिपती असणारे आणि विद्येचा महासागर असणारे श्री गणरायांच्या प्रत्येक अंग अंगाची महती माउलींनी सांगितली आहे. यातच मला आपण नेहमीच कोणत्याही पवित्र कार्याची सुरुवात करतानाच्या "ॐ" अर्थात ओंकार या शब्दाचा अर्थ समाजला.   "ॐ" कराची प्रथम मात्रा/अक्षर 'अ' हे श्री गणरायाचे दोन्ही पाय आहेत.   "ॐ" कराची दुसरी मात्रा/अक्षर 'उ' हे गणरायाचे मोठे उदर अर्थात पोट आहे.  आणि "ॐ" कराच

स्वतः संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वर महाराजांनी जेव्हा भागवत गीतेचे भाषांतर बोली भाषेत केले तेव्हा लिहिले आहे कि  "हें अनावर न विचारितां । वायांचि धिंवसा उपनला चित्ता । येऱ्हवीं भानुतेजी काय खद्योता । शोभा आथी ।।"  अर्थात "हे गीतार्थाचे काम फार कठीण, न झेपणारे आहे याचा विचार न करता तो स्पष्ट करण्याचे साहस माझा चित्तात उत्पन्न झाले आहे. वास्तविक सूर्याच्या तेजापुढे काजव्याचे तेज ते काय पडणार ? "    त्यामुळे ज्ञानेश्वरीचा अर्थ मी कोणत्याही प्रकारे लिहिण्याचे धाडस करूच शकत नाही परंतु मला